Bazylika Ofiarowania
Najświętszej Marii Panny

Sanktuarium Matki Bożej Różanostocka

Towarzystwo Salezjańskie

Matka Boża z Dzieciątkiem
koronowana
28 czerwca 1981 roku

data nadania tytułu 
bazyliki mniejszej 
30 sierpnia 1987 roku

Archidiecezja Białostocka

Obraz MB

W XVI–XVII w. ród Tyszkiewiczów otrzymuje w swoje posiadanie majątek zwany Krzywym Stokiem. Z polecenia właścicieli, malarz Jan Sretter z Grodna w 1650 r. namalował obraz Madonny z Dzieciątkiem. Obraz był przechowywany we dworze. Pod koniec 1658 r. za jego przyczyną miały miejsce nadzwyczajne wydarzenia. Obraz zaczął emanować piękną różaną woń. Z powodu pielgrzymek które przychodziły do Tyszkiewiczów, na przełomie roku 1660 i 1661 obraz przeniesiono do drewnianego kościoła. W roku 1663 opiekę nad obrazem zaczęli sprawować Dominikanie z Sejn, którzy przyjechali na zaproszenie Tyszkiewiczów. W tym też czasie została zmieniona nazwa miejscowości z Krzywego Stoku na Różanystok. Z powodu pielgrzymek które przychodziły do Tyszkiewiczów, na przełomie roku 1660 i 1661 obraz przeniesiono do specjalnie pobudowanego drewnianego kościoła.
Budowę kościoła pod wezwaniem Ofiarowania Matki Bożej rozpoczął w roku 1759 przeor dominikanów o. Remigiusz Zahorowski. Wznosił go na wzór kościoła jezuickiego w Grodnie. z dwuwieżową fasadą i budynkiem klasztornym. Konsekracja świątyni miała miejsce w roku 1785. Kościół wybudowano w stylu barokowym. Natomiast wystrój wnętrza i ołtarze mają ornamenty dekoracyjne rokokowe. Kościół jest trzynawowy, wzniesiony na planie krzyża łacińskiego z dwiema wieżami, z których zachodnia jest niższa a wschodnia nadbudowana w początkach XX wieku. Prezbiterium ma zwrócone w kierunku południowym. Przy sklepieniu biegnie na szeroko wystającym gzymsie galeria z poręczą drewnianą z toczonymi szczeblami. Pod prezbiterium i transeptem znajduje się krypta grobowa, w której spoczywają fundatorzy kościoła – Tyszkiewiczowie.
Świątynia zbudowana jest z cegły na zaprawie wapiennej, pokryta blachą miedzianą. Długość kościoła wynosi 59 m, szerokość – w transepcie 31 m, wysokość do sklepienia 22 m, wyższa wieża ok. 50 m. Ogólna powierzchnia ścian, sklepień i filarów w środku kościoła wynosi 6500 m. Obecnie kościół posiada 11 murowanych ołtarzy . Przed 1866 rokiem było ich 13. Przy przerabianiu kościoła na cerkiew wiele obrazów i rzeźb uległo zniszczeniu. W ołtarzach, na filarach i ścianach wisi wiele obrazów, z których pokaźna cześć pochodzi z czasów dominikańskich. Jednym z malarzy starych obrazów był Bazylianin supraski Antoni Gruszecki z Poczajowa. Malarz ten został też zatrudniony przez króla Stanisława Augusta do dekoracji wnętrza nowego zamku w Grodnie. W kopule oraz na 14 płaszczyznach w nawie głównej i transepcie, są obrazy malowane na tynku, wykonane w 1980 roku przez Józefa Lotowskiego. Przedstawiają one sceny z życia Najświętszej Maryi Panny. Obraz w ołtarzu głównym przedstawia Ofiarowanie Matki Bożej. Dawniej wisiał tam laskami słynący obraz MB Różanostockiej, a zasłaniano go tymże obrazem. Między kolumnami na miejsce rzeźb usuniętych przez zaborcę w czasie kasaty klasztoru jest 6 nowych figur przedstawiających doktorów Kościoła. W wyższej partii ołtarza jest płaskorzeźba Matki Bożej Wniebowziętej. W prezbiterium znajdują sie dwie stare stalle, a z boku wiszą portrety fundatorów kościoła i klasztoru Tyszkiewiczów. Na prawo od ołtarza głównego wisi obraz Anioła Stróża a dalej obok drzwi do zakrystii, jest ołtarz Ukrzyżowania Pana Jezusa, nad nim obraz Marii Magdaleny. Przy pierwszym filarze jest Cudowny Obraz Matki Bożej Różanostockiej. Na zasłonie tego obrazu jego kopia pochodząca z XVIII wieku. U góry Matka Boża Różańcowa wręczająca św. Dominikowi różaniec. Przy ambonie obraz Matki Bożej namalowany przez Stanisława Stankiewicza ucznia Jana Matejki. Obok ołtarza MB Różanostockiej, na ścianie wisi obraz Matki Bożej Anielskiej częściowo przemalowany przez prawosławnych. Przy tej ścianie znajdował sie dziś nieistniejący ołtarz św. Jacka.
Po utracie niepodległości Różanystok znalazł się w granicach zaboru rosyjskiego. Kościół zbudowany przez Dominikanów był w ich ręku do 1846 roku. Po powstaniu listopadowym carat rozpoczął kasatę klasztorów katolickich w zaborze rosyjskim.
W 20 lat później na rozkaz cara Aleksandra II kościół zamieniono w cerkiew, a dobra kościelne przekazano duchowieństwu prawosławnemu. W wyniku represji po powstaniu styczniowym kościół został przekształcony w cerkiew prawosławną. W 1915 roku mniszki uciekając przed Niemcami zabrały ze sobą łaskami słynący Obraz Matki Bożej. Klasztor został zamieniony na niemieckie koszary wojskowe, a kościół na magazyn. W 1918 roku kościół zwrócono katolikom, a różanostocką parafię objęli pod koniec 1919 roku Księża Salezjanie. Na miejscu wywiezionego w głąb Rosji obrazu umieszczono kopię namalowaną przez Stanisława Stankiewicza. Starania o odzyskanie oryginału, nie przyniosły rezultatów. Obraz i świątynia szczęśliwie przetrwały II wojnę światową. Po wojnie przyozdobiono obraz nową pozłacaną suknią. Uroczystej koronacji dokonał 28 czerwca 1981 roku kardynał Franciszek Macharski w obecności duchowieństwa i około 250 tysięcznej rzeszy wiernych.
Dzięki ostatnim badaniom mgr Anny Czapskiej udało sie ustalić, ze w obrębie obecnego kościoła, w jego nawie poprzecznej, znajdował sie pierwszy kościół z XVII wieku. Ponadto w kościele warto zwrócić uwagę na konfesjonały i ławki barokowe z czasów dominikańskich bogato inkrustowane.
Świątynię różanostocką Ojciec Św. Jan Paweł II w dniu 30 sierpnia 1987 roku podniósł do godności Bazyliki Mniejszej .

Rozanystok_new_27.jpg
Rozanystok_2007_05.jpg
Rozanystok_2004_03.jpg
Rozanystok_2004_05.jpg
Rozanystok_new_02.jpg
Rozanystok_new_05.jpg
Rozanystok_2003_05.jpg
Rozanystok_2004_02.jpg
Rozanystok_new_07.jpg
Rozanystok_new_06.jpg
Rozanystok_new_03.jpg
Rozanystok_new_08.jpg
Rozanystok_new_10.jpg
Rozanystok_new_11.jpg
Rozanystok_new_12.jpg